Бугунги кунда учраб тураётган глобал муаммолардан бири бўлган одам савдосининг бугунги кўринишини қуйидагича таърифлашимиз мумкин:

- одам савдоси - куч билан таҳдид қилиш ёки куч ишлатиш ёхуд мажбурлашнинг бошқа шаклларидан фойдаланиш, ўғирлаш, фирибгарлик, алдаш, ҳокимиятни суистеъмол қилиш ёки вазиятнинг қалтислигидан фойдаланиш орқали ёхуд бошқа шахсни назорат қилувчи шахснинг розилигини олиш учун тўловлар ёки манфаатдор этиш эвазига оғдириб олиш йўли билан одамлардан фойдаланиш мақсадида уларни йўллаш, ташиш, топшириш, яшириш ёки қабул қилиш. Одамлардан фойдаланиш бошқа шахсларнинг фоҳишалигидан фойдаланиш ёки улардан шаҳвоний фойдаланишнинг ўзга шаклларини, мажбурий меҳнат ёки хизматларни, қулликни ёхуд қулликка ўхшаш одатларни, эрксизлик ҳолатини ёхуд инсон аъзоларини ва тўқималарини олишни англатади.

Маълумки, бутун дунё ҳамжамияти кўп йиллардан бери ушбу жиноятга қарши курашиб келмоқда. Хусусан, 1937 йилда имзоланган "Одам савдосига ва учинчи шахслар томонидан танфурушликдан фойдаланилишига қарши курашиш тўғрисида"ги халқаро конвенция одам савдосига қарши курашишда ҳамжиҳатликни намоён этди.

Мазкур қонунга кўра, одам савдосига қарши курашишнинг асосий йўналишлари қонунийлик, одам савдоси билан шуғулланувчи шахслар жавобгарлигининг муқаррарлиги, одам савдосидан жабрланганларнинг камситилишига йўл қўймаслик, ижтимоий шериклик этиб белгиланган. 

Таъкидлаш керакки, мамлакатимиз ҳам ушбу конвенцияни ратификация қилган. Шунингдек, одам савдосига қарши курашиш мамлакатимиз қонунчилигида ҳам устувор вазифалардан бир бўлиб келмоқда. Жумладан, 2020 йил 17 августда қабул қилинган Ўзбекистон Республикасининг "Одам савдосига қарши курашиш тўғрисида"ги янги таҳрирдаги қонуни ушбу соҳани ислоҳ қилишда туб бурилиш ясади.

Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексига асосан, мамлакатимизда одам савдоси билан шуғулланган шахсларга нисбатан саккиз йилдан ўн икки йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланиши белгиланган.

М.Ш.Тожибоев 

Улуғнор тумани юридик хизмат кўрсатиш маркази бошюристконсулти