Британия депутатлари: Хитойда Уйғурлар геноциди содир бўлмоқда
Британия парламентининг Вакиллари палатаси илк бор Хитой шимоли-ғарбида уйғурлар ва яна бошқаларга нисбатан геноцид бўлаётганини баён қилди.
Хитойнинг Шинжон минтақасидаги лагерь-ҳибсхоналарда бир миллиондан ортиқ одамнинг ушлаб турилгани ишонилади.
Депутатлар томонидан маъқулланган таклиф Буюк Британияни чора кўришга масъулловчи қонуний кучга эга эмас.
Аммо у британ парламентида Хитой ҳукуматига нисбатан норозилик кучайиб бораётганига далолат қилади.
Бунга жавобан Хитой Буюк Британия "қилган хатосини зудлик билан тўғрилаши керак"лигини айтиб чиққан.
Торилар вакили сэр Иэн Дункан овоз беришни "тарихий лаҳза", дея таърифлаган.
АҚШ, Канада ва Нидерландиядан кейин Буюк Британия парламенти бу каби қарорга келган тўртинчи давлат бўлган.
Сэр Иэн британ парламентининг "ёлғон ва дезинформация тарқатганлик"да айбланиб, Хитой томонидан санкцияга учраган бешта вакилидан биттаси бўлади.
Дебатда сўзга чиққан ва Хитойнинг нишонига айланган бошқа бир депутат Нураст Ғанининг айтишича, геноцид миллий, этник, ирқий ёки диний гуруҳни "тўлиқ ёки қисман йўқ қилиш"ни англатади.
Унга кўра, "Шинжонда геноциднинг барча беш мезонига мувофиқ ишлар бўлаётгани далолати бор".
Нусрат Ғанининг айтишича, "маҳбусларга нисбатан шафқатсиз қийноқ усуллари қўлланган, улар темир ва ёғоч хивчинлар билан калтакланган, электр токи билан қийналган".
Шунингдек, у Шинжон уйғур минтақасида аёлларга туғишни назорат қилувчи воситалар ўрнатилаётганини айтган.
"The Handmaid's Tale" сериали уйғур аёлларининг репродуктив ҳуқуқлари олдида эртак бўлиб қолишини" ҳам қўшимча қилган.
Депутатга кўра, бунга Хитой ҳукумати ўзининг расмий статистикаси далолат қилган.
"2014 йилда Шинжондаги аёлларга 200 мингдан ортиқ ҳомиладорликдан асровчи восита ўрнатилган бўлса, 2018 йилда бу кўрсаткич 60 фоизга ошган".
Хитойнинг Буюк Британиядаги элчихонаси ўзининг бу хусусдаги расмий баёнотида "бир қанча британ депутатининг Шинжонда "геноцид" бўлаётганига оид асоссиз айблови - асрнинг энг кулгили ёлғони, Хитой халқига нисбатан мислсиз ҳақорат, халқаро қонун ва давлатлараро муносабатларни тартибга солувчи асосий ҳуқуқий меъёрларнинг қўпол равишда бузилиши" эканини айтган.
"Хитой Буюк Британиянинг ўз ички ишларига аралашувига кескин қарши" эканини баён қилган.
Лейбористларнинг соя Ташқи ишлар вазири Стивен Киннокнинг билдиришича, "геноцидга ҳеч қачон бефарқ ва жим қараб туриб бўлмаслик боис", партияси бу таклифни қўллаб-қувватлаган.
Британ ҳукумати эса, вазиятни "геноцид", деб баҳолаш "мавжуд барча далилларни кўриб чиққандан сўнг, ваколатли миллий ва халқаро судларнинг иши" эканини айтиб, таклифга қарши чиққан.
Аммо, бунга қарамай, вазирлар қарши овоз беришмагани боис, таклиф қабул қилинган.
Ташқи ишлар вазири Найжел Адамснинг таъкидлашича, Буюк Британия Бирлашган Миллатлар Ташкилоти орқали Пекинга "босимни кучайтирмоқда".
Шу йил бошида Канада, Европа Иттифоқи, Буюк Британия ва АҚШ мамлакатда содир этилаётган ҳуқуқбузарликларга норозилик сифатида Хитой расмийларига қарши санкциялар ҳам жорий қилган.
Расмий Пекин лагерлар "экстремизмга қарши кураш воситаси" эканини айтиб, бу каби айбловларни изчил равишда рад этиб келади.
❤️❤️❤️