Ҳозир ширинлик пиширяпман: бир жияним интернет орқали эълон қилган йўриқнома асосида, иккинчи жияним билан ошхонада “тер тўкяпмиз”. Оддий машғулот, биламан. Лекин мени яхши биладиганлар бу ғайриоддий машғулотимдан ҳайрон қолишлари аниқ. Чунки фарзандларини ёлғиз ўзлари вояга етказган ва етказаётган,  бунинг учун эса  тиним билмай  ишлайдиган кўпчилик аёллар каби, шу ширинликка келганда менинг ҳам “қўлим қотиб қолган”. Таниш манзара, шундай эмасми? Ширинлик якунда қандай чиқишини олдиндан билмайман, сабаби уни пишириш жараёнида бир нималарни ёзяпман ҳам. Шу тариқа электр тандирдаги қўшқаватли ширин егулик қатори-ўйларимни ҳам “тобига келтиряпман”.Ташвиш билан яшаётган сизлар каби мен ҳам эртани ўйлашим билан башоратчи-ёзувчиларнинг асарларида бўрттириб кўрсатилган (аслида ҳам шундаймикан) келажак ҳақидаги даҳшатли воқеалар кўз олдимга келяпти. Яқин-яқингача ҳам шу ҳаётимиз-иш, ўқиш, оила қуриш, тўй, байрам – буларнинг барча-барчасига театрда қўйиладиган томоша сифатида, биз-одамларни эса унда рол ўйнаётганлар деб қарардим. Албатта, бу менинг фикрим эмас. Шунчаки, шу фикрга қўшилардим. Энди эса ҳеч кутилмаган, синалмаган, аввал ўйнаб кўрилмаган воқеалар ҳаётимиз майдонида пайдо бўлди ва биз, ҳар биримиз беўхшов ҳаракатларимиз билан эндигина  ҳаққоний ҳаёт бошладик, назаримда. Чорасизликдан, олдиндаги ноаёнликдан лол қолиб, ғаразли ўйлардан холи бўлиш учун кимдир мен каби уқувсизларча, кимдир усталик ва маҳорат билан ширинлик пиширяпти (бироқ натижа бир хил, чунки ширинлик яхши ё ёмон пишгани билан чорасизликка даво бўлолмас). Бироқ биз, ҳар биримиз ҳаракат қиляпмиз, бу борада ўйларимиз ўхшаш-гўзал ва тенгсиз. Бу кўргулик қаршисида барчамиз тенг бўлдик, эндиликда биз ўрганганимиздек бой-камбағал эмас, “касалланган ва касалланмаган” деган ибора пайдо бўлди. Бу офат қаршисида бутун бир халқлар, миллатлар ва элатлар тенг бўлдик.

Бугунги кунда ташвишсиз киши бўлмаса керак. Кимдир мен каби олисдаги фарзандлари, жигарлари учун қайғурса, яна кимдир бошқа манзилдаги қондоши, яқинлари билан кўришолмаслиги, улар ҳолидан хабар ололмаслигидан куюнмоқда. “Кўпга келган тўй”. Биз уйларимизда қамалиб ўтирган бўлсакда, гўёки рўпарамизга баджахл ва ваҳимали бўри боғлаб қўйилгандек, гарчи бўри биздан беш-ўн қадам нарида важохат билан турган ва бизга зарар келтириш эҳтимоли ниҳоятда кам, унинг бўйнидаги арқон мустахкам боғланган бўлсада,айнан шу бўри шу лаҳза бизга тегишли қўрқув манбаси эканини тушуниш вазиятидамиз.

Булар ҳақида ўйлаб, бир оз ваҳимага тушсам ҳам, ширинлик пиширишда давом этмоқдаман. Чунки 6 ёшли жияним 3 кундан бери “пиширайлик” дейди. У ҳали биз-катталар оламидаги жиддий вазиятни тушунолмайди. Фақатгина “кўчада коронавирус бор” дея, телевизорда кўрганларига тақлид қилиб, митти шишачадаги зарарсизлантирувчи суюқлик билан ҳар куни қўғирчоқларининг қўл-оғзини артиб чиқади. Унинг бола сифатида дунёни тахликага солган вазиятга нисбатан ўзича исёни бу. Ва яна кўчадан келсам, то қўлларимни ювиб, кийимларимни алмаштирмагунимча ва халтадаги унга аталган харидни яхшилаб ювиб бўлгунимча яқинимга келмай туради. Бу каби тушунчалар, вазият уни обдон тушуниб олиш учун қанчалар оғирлик қилади болаларга? Шунингдек, бу оғирликни улар қанчалар оддийлик билан тушуниб одат қилаяптилар-а ўзларига?

Ташвиш дегани шу ташвишли кунларда ҳам ором бермас экан. Уч кун бўлди-хориждаги қизим шамоллаб қолган. Ики кундан бери Ўзбекистондан олиб кетган (уч ой олдин) шамоллашга қарши порошокни ичяпти. Эрталаб ичиб олиб, сўнгра севимли касалхонасига ишга кетяпти. Қайтиб келиб яна ичади. Умримда биринчи марта “қизим шамоллаб қолган бўлсин,илойим” деб дуо қиляпман. У эса ташвишлангани ҳам йўқ, шамоллаб қолгани аниқлиги, чунки лабига учуқ ҳам чиққанини таъкидлайди, холос. У яшайдиган мамлакатда эпидемия бошланган пайтлар ушбу вирусга чалинган шифокорлар, ҳамшираю ёрдамчи-кўнгиллилар уйига рухсат берилиб, ўн тўрт кун карантинда бўлиши, бу вақт ичида мунтазам равишда мутахассислар билан маслаҳатлашиб туриш қоидаси қўлланилган бўлса, яқин кунлардан буён вирус юқтирган ходимлар ниқоб тақиб ишларини давом эттиришлари айтилган ва бу янги тартиб эпидемия ичидаги бу қаҳрамонларда на ғазаб уйғотган, ва на исён. Улар бу қаттиққўлликни оддий ҳолдек қабул қилишиб ишлашда давом этяптилар. Бу қаҳрамонлик учун уларга биздаги каби юқори маош ҳам, қўшимча маблағ ҳам тўланмаган ва улар ҳам буни сўрашмаган. Тўғри, ривожланган давлат. Тўғри, уларда тиббиёт ходимларининг маоши шусиз ҳам юқори. Бироқ уларнинг кўпчилиги вирус юқтиришдан ташвишга тушганлари йўқ, бунга табиий ҳолдек қарашмоқда.

Интернетдаги бир гуруҳда ўша мамлакатда яшайдиган бир ўзбек қизининг эълонини ўқиб қолдим. “Мен Германиядаман. Уйда ўтиришдан зерикдим. Кўнгилли сифатида бу мамлакат учун бирор фойдали иш қилмоқчиман. Қаерга мурожаат қилсам бўлади?” У мамлакатда шундай ташкилот бор. Рўйхат бўйича кўнгиллилар (улар жуда кўп) билан аввал суҳбатлашилади, уларнинг соғлиги назоратдан ўтказилади, сўнгра синовдан муваффақиятли ўтган кўнгиллилар ёрдам керак бўлган жабхаларга йўлланади (албатта айнан эпидемия бўлимларига эмас, чунки бундай бўлимларда энг юқори малакали тиббиёт ходимларигина ишлайдилар). Ҳамюртимиз бўлган у қиз кўнгиллилар қаторидан жой олдими - йўқми,билмайман. Лекин шуни аниқ биламанки, эпидемия кенг тарқалган Оврупо мамлакатларида ўз ҳохиши билан ёрдамга мухтож инсонларга таянч бўлаётганлар орасида ўзбеклар ҳам бор. Шндай қилиб,кишиларни дин, ирқ ва ижтимоий жиҳатдан ажратиб, “оқсуяк” ёки “кофир”га ажратадиган айримларнинг умидларини пучга чиқарди бу эпидемия деганлари. Асли ер юзидаги барча инсонлар тенг. Бу дунёда тўртта дин вакиллари ва биргина Яратгувчи бор. Демакки, барча ҳам биз каби бандадирлар.

Сўнгги кунларда юртимдаги вазиятга қандай ёрдам бера олишим ҳақида ўйлаяпман. Эпидемия майдонининг олд қаторидаги ҳимоя чизиғида турган тиббиёт ходимлари вакилларига мансуб эмасман (афсус), шунингдек, ҳарбийлар тоифасига ҳам. Шундай экан, ушбу мушкул даврда ҳеч бўлмаса уйдан чиқмай туриш ҳам жасоратга яқинлигини биламан. Бироқ вазият фойдасига ишлаш керак деб ўйладим. Агар бизда ҳам кўнгиллиларга имкон берилса, улар эпидемия майдонида бўлмаса ҳам, ҳеч бўлмаса тартиб сақлаш, одамлар ўртасида муҳим кўникма пайдо эттириш каби ишларни бажарсалар, шу арзимас иш билан ҳам одамларни қўллаб-қувватласалар бўлармиди, деб ўйладим. Биламан, ҳозир юрт бўйлаб юзлаб кишилар кўнгилли сифатида (!) иш олиб боришяпти. Лекин улар кўнгиллилар эмас, улар турли ташкилотлар вакиллари. Мен назарда тутаётган кўнгиллилар эса ҳеч қандай моддий ва иқтисодий тўловсиз, беъминнат, беғараз ёрдам беришни ўйлаётган, бундан ҳеч қандай манфаат кутмовчи кишилардир. Албатта, бу таваккал иш. Лекин ўйлайманки, миллион-миллион аҳоли орасидан ҳеч бўлмаса 000,1% фоиз кўнгилли мавжуд бўлса керак. Балки юртимизга уларнинг ёрдами керак бўлмас, балки бугуннинг офати тез орада йўққа чиқар. Аммо “тадбирли бўлмоқ ифтихордир”, дейдилар. Мен ёш эмасман, лекин соғломман, юқумли касалликларга чалинмаганман, агар жоиз ва изн бўлса, кўнгиллилар қатори юртим ҳимояси учун бажонидил ўз ёрдамимни беришдан ниҳоятда мамнун бўлардим ва бу мен учун фахр бўлур эди.

Дарвоқе, ширинлик жуда ажойиб чиқди. Ҳарқалай, олти ёшли жияним шундай деди. Балки мени хафа қилгиси келмагандир.

САБОҲАТ  РАҲМОНОВА